Το Ομάν, σε συνεργασία με Βρετανούς νομικούς, έχει αναπτύξει ένα σχέδιο βασισμένο στις αρχές διαχείρισης του Στενού της Malacca.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araghchi, πήγε στο Ομάν για διαβουλεύσεις, ενώ ο Τούρκος ομόλογός του, Hakan Fidan, εκφράζει συγκρατημένη αισιοδοξία για εξεύρεση λύσης μέσα στο Σαββατοκύριακο (11-12/7)
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araghchi, πήγε στο Ομάν για διαβουλεύσεις, ενώ ο Τούρκος ομόλογός του, Hakan Fidan, εκφράζει συγκρατημένη αισιοδοξία για εξεύρεση λύσης μέσα στο Σαββατοκύριακο (11-12/7)
Η Ευρώπη αγνοώντας τα τελεσίγραφα του Donald Trump εξετάζει προτάσεις για την επιβολή τελών ναυσιπλοΐας στο Στενό του Hormuz από το Ιράν, επιχειρώντας να εξισορροπήσει την ασφάλεια του ενεργειακού διαδρόμου με το διεθνές δίκαιο και αναγνωρίζοντας τα δικαίώματα της Ισλαμικής Δημοκρατίας επί του κρίσιμου για τις διεθνείς μεταφορες ενέργειες ναυτιλιακού διαύλου.
Αυτό απομονώνει τις ΗΠΑ και καθιστά διπλωματικό ανέκδοτο κάθε απειλή από τις ΗΠΑ.
Το βασικό σενάριο προβλέπει ότι τα τέλη δεν θα είναι υποχρεωτικά, αλλά θα αφορούν αποκλειστικά την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών ναυσιπλοΐας, υπό την αιγίδα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO).
Ο Βρετανός αναπληρωτής πρωθυπουργός David Lammy προειδοποίησε ότι η επιβολή υποχρεωτικών διοδίων θα ήταν «καταστροφική».
Ωστόσο, κυβερνητικοί κύκλοι αναγνωρίζουν ότι η χρέωση για υπηρεσίες σε φυσικούς διαύλους —όπως το Στενό της Malacca ή η Μάγχη— αποτελεί διεθνή πρακτική.
Διπλωματικό αδιέξοδο και απειλές
Οι ΗΠΑ απαιτούν από την Τεχεράνη δημόσια δέσμευση ότι το Στενό είναι ανοιχτό και ότι τα εμπορικά πλοία δεν θα αποτελούν στόχο..
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, χαρακτήρισε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ως «λήξασα», διατηρώντας ωστόσο ανοιχτό τον δίαυλο των συνομιλιών.
Παράλληλα, εξαπέλυσε σφοδρές απειλές κατά του Ιράν, δηλώνοντας ότι «1.000 πύραυλοι είναι στοχευμένοι στην Ισλαμική Δημοκρατία» και προειδοποιώντας για ολοκληρωτική καταστροφή, επικαλούμενος το όνομα του Αλλάχ σε μια κίνηση επικοινωνιακής κλιμάκωσης.
Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν στον απόηχο της κηδείας του Ayatollah Ali Khamenei, όπου ακούστηκαν εκκλήσεις για τη δολοφονία του Αμερικανού προέδρου. Ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, Mojtaba Khamenei, ορκίστηκε εκδίκηση, χαρακτηρίζοντάς την «θέληση του έθνους μας».
Το Μοντέλο του Ομάν και οι δύο οδοί διέλευσης
Το Ομάν, σε συνεργασία με Βρετανούς νομικούς, έχει αναπτύξει ένα σχέδιο βασισμένο στις αρχές διαχείρισης του Στενού της Malacca.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araghchi, πήγε στο Ομάν για διαβουλεύσεις, ενώ ο Τούρκος ομόλογός του, Hakan Fidan, εκφράζει συγκρατημένη αισιοδοξία για εξεύρεση λύσης μέσα στο Σαββατοκύριακο (11-12/7).
Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στο Μουσκάτ, την πρωτεύουσα του Ομάν, προτάθηκε να είναι πλήρως ενεργές τόσο η νότια διαδρομή στα ύδατα του Ομάν ,όσο και η βόρεια διαδρομή στα ιρανικά ύδατα.
Να σημειωθεί ότι ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Araghchi μετέφερε τη νέα πρόταση του Ομάν στο Ιράν αλλά δεν υπήρξαν δηλώσεις ή άλλα νέα.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών Ιράν με Ομάν, η πλευρά του Ομάν πρότεινε να λειτουργήσουν πλήρως τόσο η νότια διαδρομή στα ύδατα του Ομάν όσο και η βόρεια διαδρομή στα ιρανικά ύδατα.
Η νότια διαδρομή θα ανοίξει χωρίς καμία ανάγκη αδειών και υπό τις ίδιες συνθήκες όπως πριν από τον πόλεμο.
Οι Ιρανοί δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε συμφωνία για αυτήν την πρόταση στη συνάντηση και αναγκάστηκαν να αναπέμψουν το σχέδιο στην Τεχεράνη για εσωτερική αναθεώρηση.
Το Ομάν προτείνει η θαλάσσια κυκλοφορία στο Στενό του Hormuz να διεξάγεται μέσω δύο ξεχωριστών διαδρομών με ανεξάρτητη διαχείριση
Ο νότιος διάδρομος, ο οποίος διέρχεται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, θα επιτρέπει την ελεύθερη διέλευση πλοίων σύμφωνα με τις προπολεμικές συνθήκες.
Τα πλοία που χρησιμοποιούν τον βόρειο διάδρομο, ο οποίος διέρχεται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, πρέπει να λάβουν προηγούμενη άδεια από το Ιράν.
Ωστόσο, δεν θα χρεώνονται διόδια ή τέλη βάσει της συμφωνίας.
Η πρόταση του Ομάν απορρίπτεται από το Ιράν
Η πρόταση ήρθε στο φως καθώς ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είχε συνομιλίες με αξιωματούχους του Ομάν και του Κατάρ στο Μουσκάτ την πρωτεύουσα του Ομάν (11/7), στο πλαίσιο μιας διπλωματικής προσπάθειας για τη διάσωση μιας εύθραυστης συμφωνίας σχετικά με το Στενό του Hormuz, μέσω του οποίου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
«Αυτό που απαιτούμε είναι οι Ιρανοί να εκδώσουν δημόσια δήλωση που να αναγνωρίζει ότι όλα τα κανάλια του Στενού του Hormuz είναι ανοιχτά και ότι δεν πυροβολούν πλέον πλοία», δήλωσε η Αμερικανική πλευρά.
«Είτε θα μας δώσουν αυτή τη δήλωση είτε δεν θα έχουμε καλό αποτέλεσμα για αυτούς».
Το Ιράν δεν εγκρίνει την πρόταση του Ομάν, η οποία λειτουργεί πλήρως υπέρ των ΗΠΑ, σύμφωνα με τις πρώτες αντιδράσεις.
Συνολικά, το Μνημόνιο Συνεννόησης φαίνεται να καταρρέει αργά αλλά σταθερά.
Παρά την αρχική αισιοδοξία, οι ΗΠΑ έχουν μέχρι στιγμής παραβιάσει σχεδόν κάθε όρο.
Επιπλέον, οι δύο πλευρές φαίνεται να είναι ανίκανες να συμφωνήσουν στα πιο βασικά ζητήματα.
Εάν αυτό συνεχιστεί, σύντομα θα μπορούσε να υπάρξει ένας ακόμη γύρος συγκρούσεων.
Αντιδράσεις και Διεθνές Δίκαιο
Το Κατάρ, μέσω του εκπροσώπου του Majed al-Ansari, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις: «Η παραχώρηση κυριαρχίας στο Στενό στο Ιράν, κατά τρόπο που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο, ισοδυναμεί με ομηρία σε οποιοδήποτε ριζοσπαστικό στοιχείο επιθυμεί να το ελέγξει».
Κατά τη διάρκεια συνόδου του IMO στο Λονδίνο, ο εκπρόσωπος του Ομάν, Khamis bin Mohammed Al Shamakhi, ξεκαθάρισε ότι το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει την επιβολή τελών διέλευσης. Πρότεινε, ωστόσο, εθελοντικές ρυθμίσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας, τον περιορισμό της ρύπανσης και την αντιμετώπιση θαλάσσιων εκτάκτων αναγκών (πυρκαγιές, συγκρούσεις).
Η οικονομική διάσταση του κινδύνου
Η ναυτιλιακή κοινότητα παρακολουθεί με αγωνία, καθώς οι εντάσεις επηρεάζουν άμεσα το κόστος ασφάλισης και τα ασφάλιστρα κινδύνου.
Οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι από τις αρχές Μαΐου έχουν διευκολύνει τη διέλευση 800 εμπορικών πλοίων και 380 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου.
Αντίθετα, οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) επαναλαμβάνουν ότι «οι ξένοι δεν έχουν ρόλο στο Στενό του Hormuz».
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το μέλλον του Στενού εξαρτάται από το αν η Τεχεράνη θα αποδεχθεί ένα μοντέλο «συμπεριληπτικής διακυβέρνησης» (όπως στη Malacca) ή αν θα εμμείνει σε μια πολιτική κυριαρχίας που θα καταστήσει τη ναυσιπλοΐα αντικείμενο εκβιασμού.
Με τη Ρωσία και την Κίνα να μπλοκάρουν ψηφίσματα καταδίκης του Ιράν στον IMO, το πεδίο παραμένει διαιρεμένο, με την παγκόσμια οικονομία να παραμένει δέσμια των εξελίξεων σε έναν από τους πιο κρίσιμους διαδρόμους ενέργειας στον κόσμο.
www.bankingnews.gr
Αυτό απομονώνει τις ΗΠΑ και καθιστά διπλωματικό ανέκδοτο κάθε απειλή από τις ΗΠΑ.
Το βασικό σενάριο προβλέπει ότι τα τέλη δεν θα είναι υποχρεωτικά, αλλά θα αφορούν αποκλειστικά την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών ναυσιπλοΐας, υπό την αιγίδα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO).
Ο Βρετανός αναπληρωτής πρωθυπουργός David Lammy προειδοποίησε ότι η επιβολή υποχρεωτικών διοδίων θα ήταν «καταστροφική».
Ωστόσο, κυβερνητικοί κύκλοι αναγνωρίζουν ότι η χρέωση για υπηρεσίες σε φυσικούς διαύλους —όπως το Στενό της Malacca ή η Μάγχη— αποτελεί διεθνή πρακτική.
Διπλωματικό αδιέξοδο και απειλές
Οι ΗΠΑ απαιτούν από την Τεχεράνη δημόσια δέσμευση ότι το Στενό είναι ανοιχτό και ότι τα εμπορικά πλοία δεν θα αποτελούν στόχο..
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, χαρακτήρισε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ως «λήξασα», διατηρώντας ωστόσο ανοιχτό τον δίαυλο των συνομιλιών.
Παράλληλα, εξαπέλυσε σφοδρές απειλές κατά του Ιράν, δηλώνοντας ότι «1.000 πύραυλοι είναι στοχευμένοι στην Ισλαμική Δημοκρατία» και προειδοποιώντας για ολοκληρωτική καταστροφή, επικαλούμενος το όνομα του Αλλάχ σε μια κίνηση επικοινωνιακής κλιμάκωσης.
Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν στον απόηχο της κηδείας του Ayatollah Ali Khamenei, όπου ακούστηκαν εκκλήσεις για τη δολοφονία του Αμερικανού προέδρου. Ο νέος Ανώτατος Ηγέτης, Mojtaba Khamenei, ορκίστηκε εκδίκηση, χαρακτηρίζοντάς την «θέληση του έθνους μας».
Το Μοντέλο του Ομάν και οι δύο οδοί διέλευσης
Το Ομάν, σε συνεργασία με Βρετανούς νομικούς, έχει αναπτύξει ένα σχέδιο βασισμένο στις αρχές διαχείρισης του Στενού της Malacca.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araghchi, πήγε στο Ομάν για διαβουλεύσεις, ενώ ο Τούρκος ομόλογός του, Hakan Fidan, εκφράζει συγκρατημένη αισιοδοξία για εξεύρεση λύσης μέσα στο Σαββατοκύριακο (11-12/7).
Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στο Μουσκάτ, την πρωτεύουσα του Ομάν, προτάθηκε να είναι πλήρως ενεργές τόσο η νότια διαδρομή στα ύδατα του Ομάν ,όσο και η βόρεια διαδρομή στα ιρανικά ύδατα.
Να σημειωθεί ότι ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Araghchi μετέφερε τη νέα πρόταση του Ομάν στο Ιράν αλλά δεν υπήρξαν δηλώσεις ή άλλα νέα.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών Ιράν με Ομάν, η πλευρά του Ομάν πρότεινε να λειτουργήσουν πλήρως τόσο η νότια διαδρομή στα ύδατα του Ομάν όσο και η βόρεια διαδρομή στα ιρανικά ύδατα.
Η νότια διαδρομή θα ανοίξει χωρίς καμία ανάγκη αδειών και υπό τις ίδιες συνθήκες όπως πριν από τον πόλεμο.
Οι Ιρανοί δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε συμφωνία για αυτήν την πρόταση στη συνάντηση και αναγκάστηκαν να αναπέμψουν το σχέδιο στην Τεχεράνη για εσωτερική αναθεώρηση.
Το Ομάν προτείνει η θαλάσσια κυκλοφορία στο Στενό του Hormuz να διεξάγεται μέσω δύο ξεχωριστών διαδρομών με ανεξάρτητη διαχείριση
Ο νότιος διάδρομος, ο οποίος διέρχεται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, θα επιτρέπει την ελεύθερη διέλευση πλοίων σύμφωνα με τις προπολεμικές συνθήκες.
Τα πλοία που χρησιμοποιούν τον βόρειο διάδρομο, ο οποίος διέρχεται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, πρέπει να λάβουν προηγούμενη άδεια από το Ιράν.
Ωστόσο, δεν θα χρεώνονται διόδια ή τέλη βάσει της συμφωνίας.
Η πρόταση του Ομάν απορρίπτεται από το Ιράν
Η πρόταση ήρθε στο φως καθώς ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είχε συνομιλίες με αξιωματούχους του Ομάν και του Κατάρ στο Μουσκάτ την πρωτεύουσα του Ομάν (11/7), στο πλαίσιο μιας διπλωματικής προσπάθειας για τη διάσωση μιας εύθραυστης συμφωνίας σχετικά με το Στενό του Hormuz, μέσω του οποίου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
«Αυτό που απαιτούμε είναι οι Ιρανοί να εκδώσουν δημόσια δήλωση που να αναγνωρίζει ότι όλα τα κανάλια του Στενού του Hormuz είναι ανοιχτά και ότι δεν πυροβολούν πλέον πλοία», δήλωσε η Αμερικανική πλευρά.
«Είτε θα μας δώσουν αυτή τη δήλωση είτε δεν θα έχουμε καλό αποτέλεσμα για αυτούς».
Το Ιράν δεν εγκρίνει την πρόταση του Ομάν, η οποία λειτουργεί πλήρως υπέρ των ΗΠΑ, σύμφωνα με τις πρώτες αντιδράσεις.
Συνολικά, το Μνημόνιο Συνεννόησης φαίνεται να καταρρέει αργά αλλά σταθερά.
Παρά την αρχική αισιοδοξία, οι ΗΠΑ έχουν μέχρι στιγμής παραβιάσει σχεδόν κάθε όρο.
Επιπλέον, οι δύο πλευρές φαίνεται να είναι ανίκανες να συμφωνήσουν στα πιο βασικά ζητήματα.
Εάν αυτό συνεχιστεί, σύντομα θα μπορούσε να υπάρξει ένας ακόμη γύρος συγκρούσεων.
Αντιδράσεις και Διεθνές Δίκαιο
Το Κατάρ, μέσω του εκπροσώπου του Majed al-Ansari, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις: «Η παραχώρηση κυριαρχίας στο Στενό στο Ιράν, κατά τρόπο που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο, ισοδυναμεί με ομηρία σε οποιοδήποτε ριζοσπαστικό στοιχείο επιθυμεί να το ελέγξει».
Κατά τη διάρκεια συνόδου του IMO στο Λονδίνο, ο εκπρόσωπος του Ομάν, Khamis bin Mohammed Al Shamakhi, ξεκαθάρισε ότι το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει την επιβολή τελών διέλευσης. Πρότεινε, ωστόσο, εθελοντικές ρυθμίσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας, τον περιορισμό της ρύπανσης και την αντιμετώπιση θαλάσσιων εκτάκτων αναγκών (πυρκαγιές, συγκρούσεις).
Η οικονομική διάσταση του κινδύνου
Η ναυτιλιακή κοινότητα παρακολουθεί με αγωνία, καθώς οι εντάσεις επηρεάζουν άμεσα το κόστος ασφάλισης και τα ασφάλιστρα κινδύνου.
Οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι από τις αρχές Μαΐου έχουν διευκολύνει τη διέλευση 800 εμπορικών πλοίων και 380 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου.
Αντίθετα, οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) επαναλαμβάνουν ότι «οι ξένοι δεν έχουν ρόλο στο Στενό του Hormuz».
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το μέλλον του Στενού εξαρτάται από το αν η Τεχεράνη θα αποδεχθεί ένα μοντέλο «συμπεριληπτικής διακυβέρνησης» (όπως στη Malacca) ή αν θα εμμείνει σε μια πολιτική κυριαρχίας που θα καταστήσει τη ναυσιπλοΐα αντικείμενο εκβιασμού.
Με τη Ρωσία και την Κίνα να μπλοκάρουν ψηφίσματα καταδίκης του Ιράν στον IMO, το πεδίο παραμένει διαιρεμένο, με την παγκόσμια οικονομία να παραμένει δέσμια των εξελίξεων σε έναν από τους πιο κρίσιμους διαδρόμους ενέργειας στον κόσμο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών